Bệnh ghẻ ngứa

Chủ nhật, ngày 30/08/2015 7:0 AM
Ghẻ ngứa do một loại ký sinh trùng gọi là “cái ghẻ”, Scarcoptes scabiei hominis, gây ra. Đây là một bệnh ngoài da do lây nhiễm, không phải do “nóng gan” sinh ra như nhiều người lầm tưởng. Tìm hiểu triệu chứng của bệnh ghẻ, các loại thuốc điều trị bệnh ghẻ ngứa.

Bệnh ghẻ ngứa là gì?

Ghẻ ngứa do một loại ký sinh trùng gọi là “cái ghẻ”, Scarcoptes scabiei hominis, gây ra. Đây là một bệnh ngoài da do lây nhiễm, không phải do “nóng gan” sinh ra như nhiều người lầm tưởng.

Cái ghẻ hình bầu dục, đường kính khoảng 1/4mm, trông giống con rùa 8 chân qua kính hiển vi. Cái ghẻ thường hoạt động về đêm, xâm nhập vào lớp sừng của thượng bì, đào hầm (rãnh ghẻ) và đẻ trứng; trứng nở thành ấu trùng sau 3-4 ngày, phát triển thành con trưởng thành trong vòng 20-24 ngày và tiếp tục gây đợt ngứa mới. Do đó, bệnh thường tái phát theo chu kỳ khoảng 3 tuần.

Con ghẻ, bệnh ghẻ ngứa

Cái ghẻ - Scarcoptes scabiei hominis.

Ghẻ ngứa chỉ gây bệnh ngoài da, rất dễ lây nhiễm từ người này sang người khác, nhất là ở những nơi kém vệ sinh. Lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp (sống chung đụng, bắt tay giao tiếp, quan hệ tình dục…) và ghẻ ngứa cũng được xếp vào nhóm các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Bệnh cũng có thể lây gián tiếp qua tiếp xúc với đồ vật (vât dụng cầm tay, quần áo, giường, chiếu, chăn màn…).

Ghẻ ngứa ở tay

Bệnh ghẻ ngứa ở các kẽ ngón tay.

Tổn thương đặc hiệu của ghẻ ngứa là các rãnh ghẻ và mụn nước, thường khu trú ở những vùng da non như kẽ ngón tay, cổ tay, lòng bàn tay, quanh rốn, phần dưới bụng, háng, dưới bàn tọa, kẽ hậu môn, bộ phận sinh dục. Sang thương ghẻ ngứa thường không có ở mặt, trừ bệnh nhân HIV/AIDS và một số ít trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi.

I. Triệu chứng của bệnh ghẻ ngứa

Triệu chứng chính của bệnh là ngứa, thường về đêm. Người bệnh bị ngứa, gãi nhiều, dễ gây chàm hóa sang thương, nhiễm khuẩn thứ phát và có thể gây biến chứng viêm cầu thận. Đã có trường hợp bệnh nhân ngộ độc vì tự dùng thuốc rầy, thuốc súng để trị ghẻ ngứa! Nếu không đ­ược chẩn đoán và điều trị đúng, bệnh sẽ kéo dài khiến bệnh nhân thường xuyên mất ngủ, lo âu, suy nh­ược thần kinh… và bệnh có thể lây lan trong gia đình, tập thể, có khi bùng phát thành dịch.

Ghẻ ngứa có những đợt tái phát thường xuyên theo chu kỳ sinh trưởng của cái ghẻ do bệnh nhân chưa được điều trị đúng phương pháp. Vì thế, người bệnh cứ lầm tưởng rằng mình bị một bệnh dị ứng nào đó hoặc có thể bị bệnh gan chăng (?) và cố gắng tìm nhiều phương pháp chữa trị khác nhưng vẫn không hết ngứa. Cuối cùng, chỉ là bệnh ngoài da nhưng đã chuyển sang giai đoạn có biến chứng bội nhiễm, chàm hóa.

II. Cách lây lan bệnh ghẻ ngứa

Bệnh ghẻ ngứa thường lây từ người sang người do tiếp xúc gần gũi với người bị bệnh như cầm tay nhau. Bệnh cũng thường lây từ người này sang người khác trong gia đình. Trẻ em chơi chung với nhau cũng dễ truyền bệnh. Bệnh ghẻ ngứa không phải do vấn đề vệ sinh cơ thể không sạch sẽ. Con mạt gây bệnh ghẻ ngứa không thể sống ngoài cơ thể con người; do đó, chúng không thể bị bắt từ trong thảm hay trong bàn ghế.

III. Cách phòng ngừa bệnh ghẻ ngứa

Tất cả mọi người trong gia đình và những người tiếp xúc gần gũi với người bị bệnh ghẻ ngứa phải được điều trị dù họ có bị ghẻ ngứa hay không. Điều trị cho người bị bệnh ghẻ ngứa và cả những người tiếp xúc với người bệnh là điều quan trọng để ngăn ngừa sự lan truyền bệnh.

IV. Cách điều trị bệnh ghẻ ngứa

Các thuốc điều trị ghẻ ngứa thường có dạng kem, dung dịch, thuốc mỡ, thuốc xịt hay thuốc uống nhưng nhất thiết phải được bác sĩ chuyên khoa chỉ định và hướng dẫn sử dụng đúng phương pháp.

Cần thực hiện đúng và đủ các nguyên tắc sau:

+ Chú ý phát hiện và điều trị sớm, bệnh sẽ chóng khỏi và ít lây lan. Không gãi, không tự ý dùng các loại thuốc bôi như: thuốc rầy, thuốc súng, DDT…rất nguy hiểm.

+ Tắm sạch, lau khô trước khi bôi hay xịt các loại thuốc do bác sĩ chỉ định tùy tình trạng bệnh lý. Thoa, xịt thuốc toàn thân, từ cổ đến chân, tốt nhất vào buổi tối trước khi đi ngủ. Có thể thoa thuốc 2-3 lần mỗi ngày, liên tục trong 10-15 ngày.

+ Quần áo, mùng, mền, chiếu, gối nên giặt tẩy thật sạch; có thể trụn nước sôi, phơi nắng cho thật khô, ủi nóng trước khi mặc… để diệt hết cái ghẻ và trứng, đề phòng tái nhiễm hoặc lây lan bệnh. Tránh dùng chung quần áo và các vật dụng cá nhân.

+ Phải để thuốc tiếp xúc với da đủ thời gian. Đa số các thuốc được yêu cầu để tiếp xúc 24 giờ đối với người lớn, 12 giờ đối với trẻ em và phụ nữ mang thai; sau đó, tắm rửa sạch sẽ lại bằng xà phòng.

+ Bệnh có thể tái phát từng đợt theo chu kỳ 3 tuần do trứng còn sống sót và phát triển thành cái ghẻ trưởng thành. Bắt buộc điều trị lại theo đúng phương pháp.

+ Phải điều trị đồng thời cho tất cả mọi người cùng bị ngứa đang sinh hoạt, chung sống trong gia đình, lớp học, ký túc xá… tránh tình trạng tái lây nhiễm lẫn nhau.

Tóm lại, ghẻ ngứa chỉ đơn giản là một bệnh ngoài da do nhiễm ký sinh trùng cái ghẻ. Bệnh rất thường gặp, rất hay lây, khó điều trị triệt để nhưng bệnh nhân và cả thầy thuốc cũng rất dễ không thừa nhận vì nhiều lý do! Bệnh có thể có biến chứng, ít gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại gây khó chịu và làm giảm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc điều trị ghẻ ngứa thường khó khăn do ta dễ bỏ qua chẩn đoán, bệnh lại có nhiều đợt tái nhiễm liên tục rất dễ nhầm lẫn với những bệnh cảnh khác.

V. Những lưu ý về bệnh ghẻ ngứa

  • Bệnh ghẻ ngứa không phải do không giữ gìn vệ sinh cơ thể sạch sẽ
  • Bệnh ghẻ ngứa lây lan do tiếp xúc gần gũi với người bệnh
  • Tất cả mọi người trong gia đình tiếp xúc với người bệnh ghẻ ngứa nên được điều trị cùng một lúc
  • Nên thoa thuốc trên toàn cơ thể ngoài trừ mặt với da đầu, và nên tắm rửa vào ngày hôm sau cho sạch thuốc. Nếu có rửa tay trong thời gian thoa thuốc thì phải thoa trở lại vào bàn tay
  • Sau khi đã điều trị để giết chết con mạt ghẻ ngứa thì tình trạng nổi mụn đỏ hay bị ngứa có thể giảm dần sau 2-3 tuần lễ
  • Trẻ em có thể đi học sau đợt điều trị đầu tiên